دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Identification of S1 families as diploid pollinators for the development of salt tolerant hybrids in sugar beet شناسایی فامیل‏های دیپلوئیدگرده‏افشان (S1) برای اصلاح هیبرید‏های متحمل به شوری در چغندرقند 59 72 50603 FA زهرا عباسی دانشجوی دکتری رشتة اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران محمد مهدی مجیدی دانشیار رشتة اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران. احمد ارزانی استاد رشتة اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، ایران. اباذر رجبی‌ استادیار بخش به‏نژادی، مؤسسة تحقیقات اصلاح و تهیة بذر چغندرقند، کرج، ایران. محمدرضا جهاد اکبر مربی بخش تحقیقات اصلاح و تهیة بذر چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، ایران. پریسا مشایخی دانشجوی دکتری رشتة فیزیک و حفاظت خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.‌ Journal Article 2013 08 23 In order to identify and selection salt tolerant hybrids based on tolerance indices, 17 sugar beet three-way cross hybrids produced by crosses between 17 salinity improved S1 pollinators and a cytoplasmic male sterile (CMS) single cross as female, along with three control genotypes were grown in 2007 in Rudasht Station (Isfahan) under saline (12 dS/m and 8 dS/m for water and soil) and non-saline field conditions using a randomized complete block design with five replications. Five salt tolerance indices including stress susceptibility index (SSI), stress tolerance index (STI), mean productivity (MP), geometric mean productivity (GMP) and stress tolerance (TOL) were used to evaluate the white sugar yield in stress and non-stress conditions. Correlation analysis showed that MP, GMP and STI had significantly positive correlation coefficient with white sugar yield under both stress and non-stress conditions suggesting that these indices are more efficient for determining salt tolerant genotypes. Based on multivariate biplot, triple plot and cluster analysis, hybrids number 7233-29/19 * (7112*261), 7233-29/35 * (7112*261), 7233-29/34 * (7112*261), 7233-29/28 * (7112*261) and 7233-P.29 * MSC2 recognized as salt tolerant genotypes and hybrids number 7233-29/1 * (7112*261), 7233-29/5 * (7112*261) and 436 HYBRID were introduced as salt sensitive genotypes. Genotype number 7233-29/35 * (7112*261) with highest white sugar yield in stress condition was the best. به‌منظور شناسایی و انتخاب هیبرید‏های متحمل به شوری بر‌اساس شاخص‏های کمّی تحمل به تنش، 17 هیبرید تری‏وی‌کراس حاصل از تلاقی 17 گرده‏افشان دیپلوئید متحمل به شوری با سینگل‌کراس منو‏ژرم 7112 × 261 به همراه سه شاهد در دو آزمایش در ایستگاه تحقیقات شوری رودشت تحت تنش شوری (هدایت الکتریکی آب و خاک به‌ترتیب حدود 12 و 8 دسی‌زیمنس بر متر) و در شرایط عدم تنش در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با پنج تکرار ارزیابی شدند. بر مبنای عملکرد شکر سفید در شرایط تنش و عدم تنش، شاخص‏های کمّی تحمل به تنش محاسبه شدند. تحلیل همبستگی عملکرد شکر با شاخص‏های مذکور نشان داد که شاخص‏های تحمل (STI)، میانگین تولید (MP) و میانگین هندسی تولید ( GMP) به‌علت داشتن بیشترین ضریب همبستگی با عملکرد شکر سفید، مناسب‏ترین شاخص‏ها جهت شناسایی هیبرید‏های متحمل به شوری هستند. در‌مجموع، بر‌اساس نتایج به‌دست‌آمده از نمودار‏های بای‏پلات، پراکنش سه‌بعدی و تجزیة خوشه‏ای، هیبرید‏های شمارة 7233-29/8 * (7112*261)، 7233-29/19 * (7112*261)، 7233-29/35 * (7112*261)، 7233-29/34 * (7112*261)، 7233-29/28 * (7112*261) وهیبرید 7233-P.29 * MSC2 (شاهد متحمل) به‌منزلة هیبرید‏های متحمل برای محیط‏های دارای تنش شوری و هیبرید‏های 7233-29/1 * (7112*261)،  7233-29/5 * (7112*261)و هیبرید 436 (شاهد حساس) به‌منزلة هیبرید‏های حساس برای محیط‏های دارای تنش شوری معرفی شدند. در بین هیبرید‏های متحمل، هیبرید شمارة 7233-29/35 * (7112*261) با بیشترین میانگین عملکرد شکر در شرایط تنش شوری و نیز بالاترین مقادیر STI ,MP و GMPبه‌منزلة هیبرید برتر شناخته شد.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Study the yield, quality, and infection index to powdery mildew disease in local populations of sainfoin in condition of Lorestan province بررسی عملکرد، صفات کیفی و شاخص آلودگی به بیماری سفیدک سطحی در جمعیت‌های بومی اسپرس زراعی در شرایط اقلیمی استان لرستان 73 86 50604 FA محمد علی علیزاده دانشیار گروه بانک ژن منابع طبیعی، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران، ایران‌ کرم سپه وند کارشناس ارشد بخش منابع طبیعی، مرکز تحفیات کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، خرم‏آباد، ایران‌ علی اشرف جعفری استاد گروه بانک ژن منابع طبیعی، مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، تهران، ایران Journal Article 2013 05 22   <br />The <em>Onobrychis viciafolia</em> is one of the forage and rang land plants that is adapted and spread to different climates of Iran. One of the important disease of this plant is powder mildew in the Lorestan province which damages second and next cutting stages of this plant. To study the correlation between disease severity and forage quality, seeds of 34 populations were planted in field of Khorram Abad city with Ranomize block design by three replications on years of 2008-2011. Evaluation made against powdery mildew disease by four cuttings for three years but it was 2 years for forage quality. There was significant positive correlation between disease severity of infected plants with powdery mildew and percent of total protein (P<0.05). Population of Kermansah with maximum forage yield were higher than any other populations which was rather tolerance to powder mildew. Polycross and Oshnavieh populations with low disease severity index were tolerant. The disease was caused to decrease of forage yield and forage quality of the sainfion populations. اسپرس زراعی از گیاهان علوفه‏ای و مرتعی سازگار به اقلیم‏های مختلف است و در ایران پراکنش زیادی دارد. یکی از مهم‌ترین بیماری‏های این گیاه در استان لرستان سفیدک سطحی است که به چین‌های دوم و سوم این گیاه آسیب می‌رساند. به‌منظور شناسایی جمعیت‌های متحمل به سفیدک سطحی و بررسی روابط بین شدت بیماری سفیدک سطحی و صفات کیفی علوفه، تعداد 34 جمعیت بومی اسپرس با شرایط خرم‏آباد در سال‏های 1388 تا 1390 با سه تکرار در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی کشت شدند. ارزیابی سفیدک سطحی در چهار چین و به‌مدت سه سال و ارزیابی صفات کیفی علوفه به‌مدت دو سال انجام شد. بین شدت بیماری با درصد پروتئین خام همبستگی مثبت و معنا‏داری وجود داشت (05/0>P). درصد پروتئین، درصد قابلیت هضم و خاکستر در چین اول از چین‏های دوم و سوم بیشتر بود. جعیت کرمانشاه از نظر عملکرد برتر از سایر جمعیت‏ها بود ولی به بیماری سفیدک نیمه‌حساس بود. دو جمعیت پلی‏کراس و اشنویه با شاخص شدت بیماری کم جزء جمعیت‌های متحمل بودند. این بیماری سبب کاهش عملکرد و کیفیت علوفه جمعیت‏های اسپرس شد.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Genetic study of some morphological characteristics in sugar beet using diallel cross analysis and GGE Biplot methodology مطالعة ژنتیکی بعضی صفات مورفولوژیکی ریشة چغندرقند از طریق تجزیة دای ‏‏آلل و روش GGE‏ـ بای‏پلات‌ 87 99 50605 FA محسن نیازیان دانشجوی دکتری اصلاح نباتات‏ـ ژنتیک بیومتری، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران و عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام‏آباد غرب، اسلام‏آباد غرب، ایران اباذر رجبی‏ استادیار بخش اصلاح نباتات، مؤسسة تحقیقات اصلاح و تهیة بذر چغندرقند، کرج، ایران رضا امیری دانشیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران سید محمد‏مهدی مرتضویان استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران محمد‏رضا اوراضی‏ زاده کارشناس پژوهشی بخش اصلاح نباتات، مؤسسة تحقیقات اصلاح و تهیة بذر چغندرقند، کرج، ایران Journal Article 2012 10 07 In order to study the mode of genetic control and heritability of morphological characteristics important for the improvement of root weight, sugar yield and white sugar yield in tropical beet, Griffing's diallel cross method along with the biplot display of diallel data were applied. Nine sugar beet lines including 7112-36, 7173, 474, 452, 261, 436-104, SB-FIROZ, RR607 and 436 were crossed in one-way diallel cross. Parental lines along with 36 consequent hybrids were implemented at Safiabad Agricultural Research Center, Dezful, Iran in 2009. The experimental design was a triple lattice with three replications. The traits root length, root diameter and crown height was measured. Analysis of variance showed significant differences among genotypes for root length and crown height at one percent and for root diameter at five percent probability levels. The highest broad-sense heritability was estimated for root length, a trait that was mainly controlled by non-additive gene effects.  For root diameter and crown height, additive gene effects were found to be more important than non-additive effects. General combining ability (GCA) of genotypes was significant for all the three morphological characters at five percent probability level. The GGE bi-plot graphical analysis was used to evaluate the potential utility of the O-type lines. The parent 7173 had a positive, significant GCA for root diameter. The best hybrids for short root length, large root diameter and short crown height were 7173 × 436, 436-104 × 436 and 436 × 261, respectively. به‏منظور مشخص‏کردن نحوة کنترل ژنتیکی و وراثت‏‏پذیری تعدادی از صفات مورفولوژیکی ریشة چغندرقند که می‏‏توانند برای افزایش عملکرد ریشه، عملکرد قند و عملکرد قند قابل استحصال در چغندرقند زمستانه مفید باشند، از تلاقی دای‏‏آلل و روش ‏بای‏پلات داده‏‏های دای‏‏آلل استفاده شد. بدین منظور، نه ژنوتیپ به نام‏‏های 7112-36، 7173، 474، 452، 261، 436-104، SB-FIROZ، RR607 و 436 به‏صورت دای‏‏آلل یک‏طرفه تلاقی داده شدند. والدین به همراه 36 هیبرید حاصل از آن‏‏ها در قالب یک طرح لاتیس سه‏‏گانه با 49 تیمار در سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی صفی‏‏آباد واقع در شهرستان دزفول در سال زراعی 1387‏ـ 1388 بررسی شدند. صفات بررسی‏شده شامل طول ریشه، قطر ریشه و ارتفاع طوقه بودند. نتایج حاصل از تجزیة واریانس نشان داد که بین تیمارها برای صفات طول ریشه و ارتفاع طوقه در سطح احتمال یک‏درصد و برای صفت قطر ریشه در سطح احتمال پنج‏درصد تفاوت معنا‏دار وجود دارد. بیشترین میزان وراثت‏‏پذیری عمومی برای صفات مطالعه‏شده مربوط به صفت طول ریشه بود. در کنترل صفت طول ریشه نقش اثرهای غیر‏افزایشی ژن‏‏ها بیشتر از اثرهای افزایشی بود. همچنین برای صفات قطر ریشه و ارتفاع طوقه اثرهای افزایشی ژن‏‏ها مهم‏تر از اثرهای غیرافزایشی بود. ترکیب‏‏پذیری عمومی ژنوتیپ‏‏ها برای هر سه صفت مورفولوژیک در سطح احتمال پنج‏درصد معنا‏دار بود. جهت ارزیابی پتانسیل ژنوتیپ‏‏های والدینی از روش گرافیکی GGE biplot استفاده شد. ژنوتیپ ‏ 7173 ترکیب‏‏پذیری عمومی مثبت و معنا‏دار برای قطر ریشه داشت. همچنین بهترین هیبریدها برای صفات طول ریشة کوتاه‏‏تر، قطر ریشة بیشتر و ارتفاع طوقة کمتر به‏ترتیب هیبریدهای 7173 × 436،  436-104 × 436و 436 × 261 بودند.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Validation of common wheat genotypes for bread making quality using STS-PCR markers به‌گزینی ژنوتیپ‏های گندم نان برای ارزش نانوایی با استفاده از نشانگرهای STS-PCR 101 110 50606 FA الهام مهرآذر کارشناس ارشد رشتة اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران علی ایزدی دربندی دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران محسن محمدی استادیار مؤسسة اصلاح و تهیة نهال و بذر، کرج، ایران گودرز نجفیان دانشیار مؤسسة اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران Journal Article 2012 12 21 Bread-making quality in hexaploeid wheat is a complex trait for breeding programs. High molecular weight glutenin subunits (HMW-GS) have an important effect on dough stability and elasticity. The <em>Glu-1</em> loci that are encoded these subunits are located on the long arms of group-1 homologues chromosomes of the A, B and D genomes. In this work we used PCR-based DNA markers to distinguish wheat bread-making quality. Good and poor wheat bread-making quality is associatedwith two allelic pairs at the <em>Glu-D1 </em>complex locus, designated1Dx5–1Dy10 and 1Dx2–1Dy12, respectively.Among the glutenin subunits encoded at <em>Glu-B1</em>, thec1Bx7 allele that is usually expressed with 1By8 or 1By9 subunits, contributemoderately well to good quality. The specific DNA markers as: 450, 576, 612, 527, 2373 and 669 bp respectively were characterized for 1Dx5, 1Dy10, 1Dy12, 1By8, 1Bx7 and 1Dy9 alleles. Inthis research, we report the development of an alternativescreening method based on DNA markers at seedling stage for wheat bread making quality. ارزش نانوایی در گندم‏های هگزاپلوئید، صفت بسیار پیچیده‏ای در برنامة اصلاحی گندم است. زیرواحدهای گلوتنین با وزن مولکولی بالا نقش مؤثری در استحکام گلوتن و کشش‏پذیری خمیر دارند. مکان ژنی Glu-1 رمزکنندة این زیرواحدهاست که بر روی بازوی بلند کروموزوم‏های گروه یک قرار دارد. در این پژوهش از نشانگرهای DNA مبتنی بر PCR در به‏گزینی کیفی ارقام گندم استفاده شد. دو زوج آلل Glu-D1یعنی 1Dx5-1Dy10 و 1Dx2-1Dy12 به‌ترتیب همبستگی شدیدی با قوت و ضعف ارزش نانوایی دارند و زیرواحد 1Bx7 در مکان ژنی Glu-B1 که معمولاً با یکی از آلل‏های 1By8 یا 1By9 پیوسته است با افزایش الاستیسیتة خمیر، ارزش نانوایی متوسط تا خوب دارد. نشانگرهای اختصاصی DNA به طول 450، 576، 612، 2373، 527، 669 جفت‌بازی به‌ترتیب برای آلل‏های پروتئینی 1Dx5، 1Dy10، 1Dy12، 1By8،1Bx7 و 1Dy9 تأیید شدند. در این پژوهش پتانسیل استفاده از نشانگرهای DNA جهت غربال ژنوتیپ‏های گندم از نظر ارزش نانوایی در مرحلة گیاهچه‏ای معرفی شد.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Discrimination and preliminary selection of self-compatible progenies resulted from controlled crosses in almond using specific primer SFF-SFR شناسایی و انتخاب اولیة نتاج خودسازگار در تلاقی‏های کنترل‏شدة بادام با استفاده از آغازگر اختصاصی SFF-SFR 111 122 50607 FA مسعود شاه‌مرادی کارشناس ارشد علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان موسی رسولی استادیار گروه مهندسی فضای سبز، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ملایر یوسف حمیداوغلی اعضای هیئت علمی گروه باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان علی ایمانی دانشیار بخش باغبانی، مؤسسة تحقیقات اصلاح و تهیة نهال و بذر کرج رضا فتوحی قزوینی اعضای هیئت علمی گروه باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه گیلان Journal Article 2014 05 12  Self-incompatibility in almond and <em>Prunus</em> species is an important genetic trait that prevents self-fertilization. Self-incompatibility in almond is controlled gametophytically by the multiallelic S-locus. This study was done in order to identification and preliminary selection of self-compatible progenies resulted from controlled crosses in almond using specific primer SFF-SFR.Some important morphological traits of parental crosses were evaluated using almond descriptor. Also, offspring’s (F₁) of five crosses including; A (Tuono × 101 Genotype), B (Supernova × 101 Genotype), C( Genco × Shahrood 21), D (Tuono × Shahrood 12) and E (Tuono × shahrood 17) were tested using PCR in order to DNA amplification and self-compatibility evaluation. Results of PCR method found that self-compatible progenies showed 449 bp band, while this band not observed in self-incompatible progenies. In addition, all self-incompatible progenies appeared no S₁ allele at any condition. خودناسازگاری در بادام و گونه‏‏های جنس آلوسانان یک مکانیسم مهم ژنتیکی است که به این گیاهان اجازه می‏‏دهد گردة خودی یا گرده‏‏‏‏های مشابه را تشخیص دهند و سبب جلوگیری از خودباروری می‌شود. خودناسازگاری در بادام از نوع گامتوفیتیک است و توسط یک مکان ژنی چند‏آللی کنترل می‏‏‏شود. مطالعة حاضر به‏منظور شناسایی و انتخاب اولیة نتاج خودسازگار در تلاقی‏های کنترل‏شدة بادام با استفاده از آغازگر اختصاصی SFF-SFR انجام شد. برخی صفات مهم مورفولوژیکی والدین تلاقی‌ها با استفاده از توصیفگر UPOV و IBPGR بادام ارزیابی شدند. همچنین نتاج F₁حاصل از پنج ترکیب تلاقی شامل تلاقی‌های A (تونو‏× ژنوتیپ 101)،B (سوپرنووآ‏× ژنوتیپ 101)، C (ژینکو‏× شاهرود 21)،D (تونو‏× ژنوتیپ 12) و E (تونو‏× شاهرود 17) با استفاده از روش PCR جهت تکثیر DNA و بررسی خودسازگاری، آزمایش شدند. نتایج حاصل از روش PCR با استفاده از آغازگر SFF-SFR نشان داد که نتاج خودسازگار نواری به اندازة 449 جفت باز نشان دادند که نتاج خودناسازگار فاقد این نوار بودند. علاوه بر این، تمامی ارقام خودناسازگار داخلی فاقد آلل S₁ بود‏ و این آلل تحت هیچ شرایطی در والدین مادری (ارقام خودناسازگار داخلی) وجود نداشت.‏

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Evaluation of cytogenetical and morphological diversity of some Iranian Trigonella foenum-graceum ارزیابی تنوع سیتوژنتیک و مورفولوژیک برخی از توده‏های شنبلیلة بومی ایران 123 130 50608 FA عباس یداللهی استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس عطیه میان ‏محله دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس عبدالعلی شجاعیان استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2013 01 22 Karyotypes of eleven Iranian populations of <em>Trigonella foenum-graceum</em> were investigated. Somatic chromosome numbers of examined populations were determined as 2n = 14. Chromosomal parameters were examined as follows: Long arm length (TL), Short arm, total chromosome length, arm ratio, r-value, form percentage of chromosome, total form percentage of karyotype. Chromosomes were mostly metacentric, but some submetacentric chromosomes were also observed. The genotypes number 3, 4, and 6 were classified into symmetric class of 2A and others stand to 1A. The Results of analysis of variance based on completely randomized design (CRD) showed a significant differences among the genotypes for all traits (P<0.01). Cutting dendrogram resulted from cluster analysis (UPGMA) based on 9 parameters. در این پژوهش 11 تودة شنبلیلة بومی ایران ارزیابی کاریوتیپی شده است. تجزیة ژنوم گونه‏ها شامل اندازه‏گیری طول کل کروموزوم‏ها، طول بازوی بلند، طول بازوی کوتاه، نسبت طول بازوی بلند به کوتاه، شاخص سانترومتری، شاخص تقارن، شاخص پراکندگی و ضریب تغییرات و طول نسبی انجام شد. گونه‏ها دیپلوئید و با عدد کروموزومی 2n=16 بودند. تقارن کاریوتیپ‏ها بر‏اساس خصوصیات مورفولوژیک توده‏ها است. براساس روش استیبنز ژنوتیپ‏های کردستان، اردستان و زنجان در گروه A2 و سایر ژنوتیپ‏ها در گروهA 1 قرار گرفتند. در بخش مطالعات مورفولوژیک تجزیة خوشه‏ای بر روی توده‏ها براساس میانگین نه صفت استاندارد‏شده شامل (تعداد برگ، تعداد روز تا گلدهی، وزن خشک، طول ساقه، وزن هزاردانه، تعداد روز تا جوانه‏زنی، طول برگ، قطر برگ و طول دمبرگ) انجام گرفت. برای تعیین فاصلة بین توده‏ها از روش Dist و روش ادغام کلاسترها استفاده شد. داده‏های مورفولوژیک با استفاده از نرم‏افزار MSTATC و SPSS نرمال شدند. تجزیة واریانس داده‏ها با استفاده از نرم‏افزار MSTATC انجام گرفت.‏

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Study of the inheritance of agronomic characters using line × tester crosses in sunflower (Helianthus annuus L.) مطالعة وراثت صفات زراعی در آفتابگردان با استفاده از روش تلاقی لاین در تستر‌ 131 144 50609 FA مژگان تبریزی‌وند طاهری دانشجوی دکتری اصلاح نباتات گرایش ژنتیک مولکولی گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز سیامک علوی کیا استادیار گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز محمد مقدم واحد استاد گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز سعید اهری‌زاد دانشیار گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز مهدی غفاری هیئت علمی وزارت جهاد کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی Journal Article 2013 03 13 Determining general and specific combining ability of lines is necessary to use them as parents of hybrid varieties. In addition, estimates of the heritability of characters helps in selecting suitable breeding methods and predicting genetic gains of the traits. To determine general and specific combining abilities and gene effects of agronomic characters, five CMS lines and four restorer lines (tester) were crossed in a line × tester scheme. Hybrids were evaluated using a randomized complete block design with three replications. The results showed that CMS lines 52, 330, 344 and testers R₂₅ and R₅₀ had high general combiners for seed and oil yield. Hybrids R₂₅ × 222 and ­R₂₃ × 52 also showed high specific combining ability for seed and oil yield. For head dry weight, seed weight per head, seed yield with hull, seed yield, oil percentage and oil yield, non-additive genetic effects were important. Plant height and seed number per head were controlled by both additive and dominance effects. بررسی ترکیب‏پذیری عمومی و خصوصی لاین‏ها به‌منظور استفاده از آن‏ها به‌منزلة والدین در ایجاد واریته‏های هیبرید جدید ضروری است. افزون بر این، نوع وراثت صفات می‏تواند در تصمیم‌گیری برای تعیین روش‏های اصلاحی مناسب و پیش‏بینی میزان پیشبرد ژنتیکی ناشی از گزینش کمک کند. در این پژوهش، به‌منظور بررسی ترکیب‏پذیری عمومی و خصوصی در آفتابگردان، پنج لاین نر عقیم و چهار تستر بازگردانندۀ باروری به‌صورت لاین × تستر تلاقی داده شدند. هیبریدهای حاصل در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار بررسی شدند. براساس نتایج حاصل، از نظر عملکرد دانه و روغن، لاین‏های نر عقیم 52، 330 و 344 و تسترهای R₂₅و R₅₀از ترکیب‏پذیری عمومی بهتری برخوردار بودند. ترکیبات R₂₅× 222 و R₂₃× 52 به‌ترتیب از نظر عملکرد دانه و روغن بالاترین ترکیب‏پذیری خصوصی را داشتند. در تبیین صفات وزن خشک طبق، وزن دانه‏های هر طبق، عملکرد دانه با پوسته، عملکرد دانه، درصد روغن و عملکرد روغن اثر غالبیت نقش بیشتری ایفا کرد. ارتفاع بوته و تعداد دانه‏های هر طبق توسط هر دو نوع اثر افزایشی و غالبیت کنترل شدند.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Evaluation of morphological variations in different endemic Thymus caramanicus Jalas. species to Iran ارزیابی خصوصیات ریخت‏شناختی در جمعیت‏های مختلف آویشن کرمانی (Thymus caramanicus Jalas) گونة بومی ایران 145 160 50610 FA مهدی بیگدلو دانشجوی دکتری گروه علوم باغبانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران وحیده ناظری‌ دانشیار‌ گروه علوم باغبانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران جواد هادیان استادیار‌ گروه مهندسی کشاورزی، پژوهشکدة گیاهان و مواد اولیة دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2013 01 01 Evaluation of morphological variations in 70 genotypes of seven accessions of <em>Thymus caramanicus </em>Jalas.Growing in central Iran was carried out, for determining valuable characters for future breeding programs and medicinal purposes. In this study 30 quantitative and qualitative characters were evaluated. The results revealed great variabilities of important traits among populations. Results of simple correlation analysis showed the existence of significant, positive and negative correlations among some important characters. Factor analysis was also used for defining of the determinant factors and the characters constituted in each factor. Factor analysis showed that flowering stem length, second internode length, leaf length, leaf width, number of flowers per inflorescence, inflorescence length, number of bracts, calyx length and corolla length constituted the main factors. Principal component analysis explained over 84 percent of the variation related to main effective characters. Populations of <em>T. caramanicus </em>separated into two groups by cluster analysis using Ward method. Populations which were collected from Kerman and Esfahan provinces placed in a same group and populations from Semnan province were placed in an independent group. The most similar populations were Rabor and Kashan. The Rabor population characterized by having valuable traits such as largest flowering stem, longest second internode and largest leaf, can be introduced for breeding and medicinal purposes. آویشن کرمانی (Thymus caramanicus Jalas) متعلق به خانوادة نعناعیان (Lamiaceae) است و یکی از چهار گونة بومی در ایران است که در قسمت‏های مرکزی کشور پراکنش دارد. برای ارزیابی تنوع صفات ریخت‏شناختی برخی از جمعیت‏های این گونه، در آزمایشی 70 ژنوتیپ مربوط به هفت جمعیت، با هدف استفاده در برنامه‏های به‌نژادی آتی و مصارف دارویی برای 30 صفت کمّی و کیفی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تنوع درخور توجهی از نظر صفات مهم اصلاحی گیاهان دارویی بین جمعیت‏ها وجود دارد. آنالیز همبستگی، وجود همبستگی‏های مثبت و منفی معنا‏داری بین برخی صفات مهم را نشان داد. تجزیه به عامل‏ها نشان داد که صفاتی همچون طول ساقة گلدار، طول دومین میان‌گره، طول و عرض برگ، تعداد گل در گل‏آذین، طول گل‏آذین، طول و عرض برگه و طول جام و کاسة گل از اجزای تشکیل‏دهندة عوامل هستند. تجزیه به عامل‏ها همچنین در‌مجموع بیش از 84‌درصد از تغییرات مربوط به صفات اصلی تأثیرگذار را تبیین کرد. تجزیة خوشه‏ای، هفت جمعیت آویشن کرمانی را در دو گروه مستقل تقسیم‏بندی کرد. جمعیت‏های جمع‏آوری‌شده از استان‌های کرمان و اصفهان در یک گروه و جمعیت‏های جمع‏آوری‌شده از استان سمنان در گروهی دیگر قرار گرفتند. دو جمعیت رابر و کاشان بیشترین تشابه را داشتند. جمعیت‏های موجود در رویشگاه رابر طویل‏ترین ساقة گلدار و بزرگ‌ترین ابعاد برگ، را داشته‌اند که از نظر به‌نژادی این گیاه صفات مطلوبی به‌شمار می‏روند.‌

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Evaluation of salinity tolerance in wheat varieties and its relation with Molecular markers ارزیابی تحمل شوری در ارقام مختلف گندم و ارتباط آن با نشانگرهای مولکولی 161 174 50612 FA امید سفالیان‌ دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران رامین سلمانی صمدی‌ کارشناس ارشد اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران علی اصغری‌ دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مجید شکرپور‌ استادیار گروه باغبانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد صدقی‌ دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران بهنام فیروزی‌ دانشجوی دکتری بیوتکنولوژی کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران فاطمه احمدپور کارشناس ارشد اصلاح نباتات، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2013 10 15 Wheat (<em>Triticum</em> <em>aestivum</em> L.) is a major staple food crop for more than one third of the world population and is the main staple food of Asia. Over 800 million hectares of land throughout the world are salt affected. Salinity is a major obstacle to food production because it substantially reduces the average yield of major crops. This study was conducted to evaluate the response of 24 cultivars and genotypes of wheat (<em>Triticum</em> <em>aestivum</em> L.) to NaCl salinity at early seedling growth and correlation between affected morphophysiological traits and molecular markers. Genotypes grew in hydroponic nutrient solution, under control (tap water) and salt stress (45 and 90 mM NaCl) conditions. Results of ANOVA analysis showed that there are significant difference (in one percent P-value) between genotypes and all of measured traits in different levels of salinity. A total of 20 RAPD and 34 ISSR primers were tested to investigate genetic diversity in 24 wheat genotypes. Of these, only 15 ISSR and 6 RAPD primers produced polymorphic bands and were further used for genetic diversity and regression analysis. Cluster analysis was performed based on jaccard coefficient and all genotypes were divided into 4 groups. Average genetic distance between genotypes was 0.486, showed that there is considerable variation among these genotypes. Regression analysis, also, revealed that there are significant relations between measured traits and using markers were investigated. گندم (Triticum aestivum L.) محصول غذایی اصلی بیش از یک‌سوم جمعیت دنیا و نیز غذای عمدة مردم آسیا به‌شمار می‏رود. بیش از 800 میلیون هکتار از کل خشکی‌های دنیا تحت‌تأثیر تنش شوری قرار دارند. شوری به‌علت کاهش درخور توجه میانگین عملکرد محصولات مهم زراعی، مشکل اصلی تولید غذا محسوب می‌شود. این مطالعه به‌منظور ارزیابی واکنش 24 رقم و ژنوتیپ گندم به تنش شوری با NaCl در مراحل اولیة رشد و همچنین بررسی ارتباط بین صفات مورفوفیزیولوژیک اندازه‏گیری‌شده و نشانگرهای مولکولی انجام گرفت. ژنوتیپ‏ها در محلول غذایی هیدروپونیک و تحت شرایط شاهد و تنش شوری (45 و 90 میلی‏مولار کلرید‌سدیم) کشت شدند. نتایج تجزیة واریانس نشان داد بین ژنوتیپ‏ها (در سطح احتمال یک‌درصد) و همچنین همة صفات اندازه‏گیری‌شده در سطوح مختلف تنش شوری اختلاف معنا‏دار وجود دارد. در این پژوهش از بین 20 پرایمر RAPD و 34 پرایمر ISSR، درنهایت 15 پرایمر ISSR و شش پرایمر RAPD به‌علت تولید نوارهای چندشکل برای بررسی تنوع ژنتیکی و تجزیة رگرسیون استفاده شدند. تجزیة کلاستر براساس ضریب شباهت جاکارد انجام و براساس نمودار حاصل از آن، ژنوتیپ‏های استفاده‌شده در چهار گروه قرار گرفتند. میانگین فاصلة ژنتیکی بین ژنوتیپ‏ها 486/0 بود که نشان‏دهندة تنوع ژنتیکی قابل ملاحظه بین ژنوتیپ‏های استفاده‌شده بود. به‌منظور ارزیابی ارتباط بین صفات اندازه‏گیری‌شده و نشانگرهای مولکولی، تجزیة رگرسیون انجام و روابط معنا‌داری ملاحظه شد.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 Transgressive segregation phenomena in breeding of crop plants پدیدة تفکیک متجاوز (Transgressive Segregation) در به‏نژادی گیاهان زراعی‌ 175 185 50613 FA مسلم بهمن کار دانشگاه تهران، پردیس ابوریحان، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات،دانشجوی دکترای اصلاح نباتات-ژنتیک بیومتری سید احمد سادات نوری استاد گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران محمد مهدی مرتضویان استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران Journal Article 2013 03 06 Sometimes when hybridization in quantitative traits due to occurring of transgressive segregation phenomena in F2 and other generations, phenotypes are observed that are outside the scope of their parents. Transgressive segregates can be fixed via selfing and selection. Classical genetic and QTL studies know complementary action of genes as the main reason for the occurrence of the above phenomenon. The transgressive segregation phenomena through cross between parents with a positive and significant GCA values for all traits are somewhat predictable. It seems, to increase the likelihood of this phenomenon, bulk single seed and recurrent selection among breeding methods are the most effective methods. Transgressive segregation phenomena are widely used in the improved of various quantity characteristics such as tolerance to stresses such as cold, heat, drought and salinity. گاهی هنگام دورگ‎گیری در صفات کمّی به‌دلیل وقوع پدیدة تفکیک متجاوز در نسل ₂F و دیگر نسل‎های در حال تفرق، فنوتیپ‎هایی مشاهده می‎شوند که خارج از محدودة والدین خود قرار دارند. تفکیک ‌یافته‎های متجاوز را می‎توان از طریق خودگشنی و گزینش تثبیت کرد. مطالعات ژنتیک کلاسیک و کیو‌تی‌ال، عمل مکمل ژن‎ها را مهم‌ترین دلیل وقوع پدیدة مذکور می‏دانند. وقوع پدیدة تفکیک متجاوز از طریق تلاقی بین والدینی که قابلیت ترکیب‏پذیری عمومی مثبت و معنا‎دار برای صفات مطالعه‌شده داشته باشند، تا حدودی قابل پیش‌بینی است. برای افزایش احتمال وقوع این پدیده به‌نظر می‎رسد که در میان روش‎های اصلاحی مؤثرترین روش، بالک تک‌بذر و گزینش دوره‏ای باشد. از پدیدة تفکیک متجاوز در اصلاح صفات مختلف کمّی همچون مقاومت به تنش‎های سرما، گرما، خشکی و شوری به‌طور گسترده‎ای استفاده شده است.

دانشگاه تهران به نژادی گیاهان زراعی و باغی 2383-3122 1 2 2013 09 23 English Abstract چکیده های انگلیسی 1 10 50838 FA Journal Article 2014 07 13